Rekabet hukuku nedir?

Ekonomik ilişkilerin rekabetin merkezinde olduğu varsayımı, piyasa ekonomisinin temel ilkesini oluşturur. Rekabetçi bir piyasa yapısı, firmaları rekabet avantajlarını sürekli olarak piyasa koşullarına göre ayarlamaya teşvik eder. Ancak, piyasa seyrini sürdürürse, piyasadaki firmaların rekabet etmek yerine işbirliği yapmasını önlemek için devlet müdahalesinin gerekli görülebileceği ve bu durumun sosyal refahı ve ekonomik kalkınmayı olumsuz yönde etkileyeceği düşünülebilir. Rekabet hukuku kurumsal özgürlüğü ve kaynakların etkin dağılımını sağlayarak toplumsal refahı artırmak için tasarlanmış bir hukuk dalıdır. Bu kapsamda, işletmecilerin etkin rekabet koşullarını bozan davranış ve işlemlerini önlemek, gerekli tedbirleri almak ve düzenlemeleri uygulamak amacıyla Rekabeti Koruma Kanunu kabul edilmiştir.  

Rekabet Hukuku Nasıl İşler?  

Rekabetin Korunması Kanunu’nun temel amacı; hakim piyasa işleticilerinin anlaşma, karar ve uygulamalar yoluyla mal ve hizmet piyasasındaki rekabeti engellemesini, bozmasını veya kısıtlamasını önlemek ve gerekli düzenleme ve denetimleri yaparak rekabetin korunmasını sağlamaktır. Bunun için Kanun kapsamında işlemler üç ana başlık altında toplanabilir. Birincisi, Türkiye’de faaliyet gösteren veya mal ve hizmet piyasasını etkileyen tüm işletmeler arasında rekabeti engelleyen, bozan ve sınırlayan anlaşmalar, uygulamalar ve kararlar; ikincisi, piyasaya hakim olan işletmecilerin bu hakim durumunu kötüye kullanmaları; üçüncüsü, çeşitli türler hakimiyet yaratmak veya mevcut hakimiyeti güçlendirmek, böylece rekabeti korumak için tasarlanmış meşru işlemlerdir.   

Rekabeti kısıtlayan anlaşma ve kararların geçersizliğinin ilk sonucu, bu anlaşma ve kararlardan doğan borçların ifasıdır.  Sözleşme veya karar geçersiz olduğu için bir fiilin yerine getirilmesini talep etmek mümkün değildir.

Rekabet Hukukunun Temel İlkeleri Nelerdir?  

Rekabet hukuku yoluyla yasaklama ve kontrolün temel amacı, mal ve hizmet piyasasının kartelleşmesini ve tekelleşmesini önlemektir. Nitekim rekabet kurallarının korumak üzere tasarladığı toplumsal refahın birincil unsuru olan tüketici refahı, bu formun piyasada ortaya çıkmasından kaçınılmaz olarak etkilenir. Öte yandan, bazı anlaşmalar rekabeti sınırlandırırken, bu etkinin ötesinde ekonomik verimlilikler/faydalar da yaratabilirler. Rekabeti artırmada net etkisi olan anlaşmaların kurulabilmesi için Rekabet Kanununda bir muafiyet sistemi getirilmekte ve aynı veya farklı piyasa seviyelerindeki işletmeciler arasındaki anlaşmalar, Rekabet Kanunu kapsamındaki yasaktan muaf tutulabilmektedir.  

Rekabet mevzuatının temelini oluşturan 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Kanunu’nun amacı Kanun’un 1. maddesinde belirtilmiştir: ” Mal ve hizmet piyasasında rekabeti sağlamak ve teşebbüslerin piyasadaki gücüne hakim olmak, bu amaçla gerekli düzenleme ve denetimleri oluşturarak suistimalleri önlemek ve rekabetin korunmasını sağlamak.” Bu amaçla Kanun kapsamında gerçekleştirilen işlemler Kanunun 4, 6 ve 7. maddelerinde üç ana başlık altında toplanmıştır. Bu konuda 4054 sayılı Kanun;  

 Madde 4, Türkiye Cumhuriyeti topraklarında faaliyet gösteren veya mal ve hizmet piyasasını etkileyen işletmeler arasındaki rekabeti önleyen, bozan ve kısıtlayan anlaşma, uygulama ve kararları düzenler.  

Madde 6, piyasada hakim durumda olan bir işletmecinin yetkisini kötüye kullanması,  

Madde  7 de ise hakim durum yaratacak veya mevcut bir hakim durumu güçlendirecek ve dolayısıyla rekabeti önemli ölçüde azaltacak çeşitli hukuki işlemlere ve birleşme ve devralma niteliğindeki davranışlara ilişkindir. 4, 6 ve 7’nci maddelerin getirdiği düzenlemeler 4054 sayılı Kanunun esasını oluşturmakta ve işletmelere uygulanan emredici hükümler içermektedir. Bu Kanunun uygulanmasında işletmeciler, “piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan ve satan gerçek tüzel kişiler ile bir bütünü oluşturan ekonomik açıdan bağımsız karar alma birimleri” olarak kabul edilmektedir. Başka bir deyişle, 4054 sayılı Kanun, kamu işletmelerine herhangi bir imtiyaz öngörmemektedir. Bu durumda kamu kuruluşlarının rekabeti kısıtlayıcı anlaşma, işlem veya kararlar alması halinde, bu kuruluşlar da kanun hükümlerini uygular.   

 

Yorum yapın

Danışmanlığınızı planlamak için bizimle iletişime geçin.

Jet Hukuk Bürosu
Mecidiyeköy
İstanbul