İş hukuku nedir?

İş hukuku, iş veren ve işçi arasındaki tüm ilişkilerin düzenlenmesi, işe ve iş yerine ilişkin kanun ile yönetmelikler ve sorumlulukları, işçi ile işverenlerin tüm hakları vb. hukuksal alanları içerisine alan bir hukuk dalıdır. İş hukuku, işçi ve işveren hakları dışında, bu kişilerin üye olabilecekleri örgütler, toplu iş sözleşmeleri gibi konuları da kapsamına almaktadır. İşçi, İşveren, işveren vekili, iş hukukunda iş ilişkisinin tarafları olduğu için bilinmesi gereken kavramlardır. 

İşçi, iş sözleşmesi ile çalışan gerçek kişiyi ifade etmektedir. 

İşveren, işçi çalıştıran gerçek kişi, tüzel kişi, tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara verilen genel tanımdır.

İşveren vekili, işyerinin veya işletmenin yönetiminde görev olan ve işveren adına işleri yürüten kişidir. 

İş Hukuku Nedir?

İş hukuku nedir? sorusuna, iş ve çalışma hayatına dair tüm düzenlemelerin içinde bulunduğu hukuk dalı cevabı verilebilmektedir. İş hukuku kendi içerisinde, bireysel iş hukuku ve toplu iş hukuku olmak üzere iki bölüme ayrılmaktadır. Toplu iş hukuku da sendikalar hukuku, toplu iş hukuku ve grev – lokavt şeklinde kendi içinde 3 alanda incelenmektedir. 

Bireysel iş hukuku, genellikle az işçisi olan kurumlardaki işçi işveren arasındaki tüm anlaşmazlıklar ile ilgili yasal işlemlerin konu olduğu hukuk alanıdır. 

Toplu iş hukuku, işçi sayısının fazla olduğu işletmelerde işçi işveren haklarını temsil eden sendikalar tarafından davaların yürütüldüğü hukuk alanıdır. Toplu iş hukuku da kendi içinde 3 alt başlıkta incelenmektedir. 

  1. Sendikalar hukuku
  2. Toplu iş hukuku
  3. Grev – lokavt

İş Hukuku Nasıl İşler?

İş hukuku nasıl işler? sorusuna, ücret, çalışma koşulları, tüm sosyal haklar, iş sözleşmesi, işten ayrılma tazminat, sendikalar ile ilgili çalışmalar, toplu iş sözleşmeleri vb. konuları kapsamına alarak işlemeye başlar cevabı verilebilmektedir. 

İş sözleşmelerinin hazırlanması, işçi işveren arasındaki anlaşmazlıkların çözümü, işe iade davaları, haksız işten çıkarma, kıdem tazminatı, fazla mesailer, yıllık izinler, işveren aleyhine düzenlenen cezaların itirazı, grev – lokavt gibi durumlarda işçi – işveren  adına yürütülen müzakereler, işçinin sağlığı ile ilgili koruma çalışmaları vb. tüm konular ile ilgili işçi de işveren de birbirlerine dava açabilmektedir.

İş hukuku ile ilgili tüm davalar iş mahkemelerinde görülmektedir. 

İş Hukukunun Temel İlkeleri Nelerdir?

İş hukuku temel ilkeleri;

  • İşçinin korunması ilkesi,
  • İşçi yararına yorumlanma ilkesi,
  • İş hukukunun bağımsızlığı ilkesi,
  • İşçinin kişiliğinin tanımlanması ilkesi,
  • Sözleşme özgürlüğünün sınırlanması ilkesi,

Devlet sosyal devlet anlayışına göre işçinin ve işsizin hakkını korumakla yükümlü tutulmaktadır. İşçiler her zaman için güçsüz taraf olarak değerlendirildiğinde işçilerin korunması ve işçi yararına yasalar çıkarılması bu bağlamda gerçekleşmektedir. 

Sözleşmelerin yorumlanması işçi yararı gözetilerek yapılmaktadır. Eğer mevzuatta konuyla ilgili kesin hüküm mevcut değil ise bu gibi durumlarda öncelik işçinin yararına hareket etmek olacaktır. 

İş sözleşmelerinde emredici hükümlerin yer alması  mümkün değildir. Bu bağlamada iş sözleşmeleri işçiye emir verecek hükümleri barındırmaması için sınırlandırılmıştır. 

İş Hukuku İle İlgili Detaylar

  • İş hukukunda en önemli konu işçi hakkının korunmasına yönelik çalışmalar yapılmasıdır. Amaç işçinin ortaya koyduğu emeğin suistimal edilmesini önlemektir.
  • İşçi ile işveren arasındaki ilişkinin net bir şekilde belirlenmesi için iş hukuku alanındaki yasalar son derece şeffaf ve anlaşılır şekilde hazırlanmıştır.
  • İş hukukunda birinci amaç emeğin korunması olduğu için kanunların çoğu işçilerin lehine olacak şekilde hazırlanmıştır.
  • işçilerin yönetimde söz sahibi olabilmesi için, sendikalara bir takım haklar tanınmıştır.
  • İş hukukuna devlet dönem dönem müdahil olduğu için hukukta bu nedenle özel hükümler belirtilmiştir.
  • İşçilerin sözleşmeleri dışındaki emir ve talepleri karşılama zorunluluklarının bulunmadığı yasa ile belirlenmiştir.
  • İnsan haklarına aykırı davranışlar oluşmaması ve işçi haklarının  gasp edilmemesi için devlet tarafından yasal olarak düzenlemeler yapılmıştır.

İşe iade davası işten çıkarılmadan itibaren kaç gün içinde açılır?

4857 sayılı İş Kanunu madde 20/1 gereğince, haksız yere iş akdi feshedilen işçi tarafından bir aylık süre içinde işe iade davası açılma gerekmekte olup bir aylık süre hak düşürücüdür.

İş akdinin feshinde kıdem tazminatı hangi koşullarda ödenir?

İşveren haklı sebeple işçinin işine son verir ise kıdem tazminatı ödenmeyecektir. Ancak işçinin haklı sebeple iş sözleşmesini feshetmesi sonucunda iş veren kıdem tazminatı ödemekle yükümlü olur.

İş sözleşmelerinde “2 yıl hamile kalınmayacak” şeklindeki maddeler kanunen geçerli midir?

4857 sayılı İş Kanunu madde 5 gereğince işçilere eşit davranmakla yükümlü olup ayrımcılık yasağı ilkesi ışığında, hamile kalınmayacağına dair ifade sözleşmede yazılmamış sayılır. Hamilelikten sebep ile iş sözleşmesi feshedilemeyecektir.

Yorum yapın

Danışmanlığınızı planlamak için bizimle iletişime geçin.

Jet Hukuk Bürosu
Mecidiyeköy
İstanbul