İdare hukuku nedir?

İdari düzenlemeler; yürütme organının tanımını, yapısını ve işleyişini düzenleyen yasal bir birimdir. Bu disiplin kamu yönetimini ifade eder. Özel ve tüzel kişiler bu hukuk ekspertizi kapsamında değerlendirilmez. Özel şirketler, vakıflar ve dernekler idare hukuku incelemesinden muaftır. Bu alanlar ticaret hukuku bölümüne girer. İdare hukukunda idari organların kuruluş ve işleyişi yasal dayanağa göre düzenlenir. Anayasaya göre, idari organların kuruluş ve sorumlulukları merkezi ve yerel yönetim standartlarına dayanmaktadır. İdare hukuku, nispeten yeni bir hukuk dalıdır. Yazılı hukuk olarak da kabul edilmektedir. Bu disiplin kapsamında ortaya çıkan uyuşmazlıklar idari yargı tarafından çözülür. İdari iş ve işlemlere ilişkin yargı yolları Anayasa’da tam olarak açıklanmıştır. İdare hukuku, kurum ve kuruluşların işleyişi ile bireylerin yetki ve sorumluluklarını kamuya açık bir şekilde inceler. Anayasaya dayalı bu hukuk disiplininin amacı, kamu yararını sağlamak ve yürütmenin işleyişini belirlemektir.  

İdare Hukuku Nasıl İşler?  

İdare hukuku çok geniş bir statüye sahiptir. Kamu ihlalleri konusu da bu alandaki inceleme noktalarını içermektedir. Öte yandan hukuka aykırı bir fiilin hukuki gereklerini yerine getirme süreci, olası bir uyuşmazlığın mahkemeye taşındığı durumlarda davanın takibidir ve yine her zaman idari bir inceleme alanı olmuştur. İdare hukuku son derece geniş bir alandır ve birçok hususun gözden geçirilmesi ve gündeme getirilmesi gerekmektedir. İhale sürecinin dikkatli bir şekilde takip edilmesi gerektiğinden, tamamlanmış ve yetkili idare mahkemesi tarafından verilmesi gereken soruları içerir. İdare hukukunun nasıl işlediği tam anlamıyla zarara uğrayan kişinin açtığı davaları kapsamaktadır. Devletin eylemleri sonucu zarara uğrayan kişilerin açtığı davalardır. Bu davalar genellikle gayrimenkul için ayarlanan yerde devreye girer.  

İdare Hukukunun Temel İlkeleri Nelerdir?  

Anayasanın 1. maddesine göre “Türkiye Devleti bir cumhuriyettir”. Anayasamızın 2. maddesine göre, “Türkiye Cumhuriyeti, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti, toplumsal huzur, milli birlik ve adalet anlayışına sahip, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, esasa dayalı, demokratik, laik ve sosyal bir devlettir. Temel ilke”. Anayasamızın 3. maddesine göre “Türkiye Devleti ile devleti ve milleti bölünmez bir bütündür”. Anayasamızın 10. maddesinde eşitlik ilkesi yer almaktadır. Bu dört maddeden idare hukukunu yöneten temel ilkeleri şöyle sıralayabiliriz:  

Cumhuriyetçilik ilkesi, eşitlik ilkesi, üniter devlet ilkesi, hukuk devleti ilkesi, insan haklarına saygılı olan devlet ilkesi, sosyal devlet ilkesi, Atatürk milliyetçiliğine bağlı olan devlet ilkesi, laik devlet ilkesi, demokratik devlet ilkesidir.  

Bu ilkelerin incelenmesi esasen Anayasa’nın konusudur. Bu nedenle, bu ilkelere ilişkin anayasa kaynakları aydınlatıcı olacaktır. Bu ilkeler arasında “hukukun üstünlüğü” ve “eşitlik” ilkelerinin idare hukuku içerisinde taşıdığı önem nedeniyle burada da gözden geçirilmesi gerekmektedir. Yine burada öneminden dolayı yönetimin meşruiyeti ilkesini görmek gerekir.

İdare Mahkemesinin Yargılama Sistemi  

İdare Mahkemesi yazılı bir karar sistemine göre karar verir. İdari prosedürlerdeki tüm inceleme ve analizler belgeler üzerinden yapılır. İdare Mahkemesi, idari dava açıldıktan sonra dava ile ilgili gerekli tüm bilgi ve belgeleri talep edebilir. Davacı idari dava açtıktan sonra davaya ilişkin delillerin tespitini Danıştay ve Vergi Mahkemesi’nden talep edebilir. Bu mahkemelerde tüm yargı sistemi belgelere dayanmaktadır. Bu nedenle tanıkların dinlenmesi veya ifade verilmesi söz konusu değildir. Bununla birlikte, bazı durumlarda, belgeler ve veriler toplandıktan sonra uzman tavsiyesi istenebilir. İstisnai durumlarda, bir özet yargılama prosedürü kullanılabilir. İdare hukuku, bir hukuki ilişki, durum, olay, fiil veya işleme, o hukuki ilişki, durum, olay, fiil veya işlemde kamu otoritesinin yukarıda belirtilen ayrıcalıklarından veya yükümlülüklerinden bir veya daha fazlasının mevcut olması halinde uygulanır.  

İdare mahkemesi kararlarına itiraz süresi ne kadardır?

İdare ve vergi mahkemelerinden çıkan kararlar ilgilisine tebliğinden itibaren 30 gün içinde kararı veren idare mahkemenin bulunduğu yerdeki Bölge İdare Mahkemesi’ne istinaf yargı yoluna başvurulabilecektir.

İdare mahkemelerinde ne zaman yürütmenin durdurulması kararı verilir?

İptal davasına konu idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve işlemin uygulanması halinde onarılması güç/olanaksız durumların meydana gelmesi söz konusu ise talep üzerine yürütmenin durdurulması kararı verilebilir.

İdare mahkemesi kararlarında temyizde yetkili makam hangisidir?

İdare mahkemesi kararlarının incelendiği en üst yargı mercii Danıştay’dır.

Yorum yapın

Danışmanlığınızı planlamak için bizimle iletişime geçin.

Jet Hukuk Bürosu
Mecidiyeköy
İstanbul