Deniz hukuku nedir?

Deniz hukuku, okyanus ve denizlerde ülkelerin deniz yolu kullanımı ile ilgili hukuki boyutların değerlendirildiği uluslararası hukuk dalıdır. Karasular, kıta sahanlığı, sular üzerindeki egemenlik gibi konularda devletlerin konumunu ve devletlerin uluslararası suları kullanımını düzenleyen bir disiplin olarak varlığını sürdüren deniz hukuku, okyanuslarda devletler tarafından işlenen suçlar, devletlerin denizlerdeki faaliyetleri ve okyanusların paylaşımı gibi konuları kapsamı içerisine almaktadır. 

Ayrıca ülke içerisinde deniz yolu taşımacılığı ile ilgili iş akdi, ticari anlaşmazlıklar, yükün akıbeti ile ilgili genel durumlar, gemi ile ilgili tüm durumlar da deniz hukukunun kapsamına girmektedir. 

Deniz Hukuku Nedir?

Ticari gelişmeler ışığında, kıtalar arası ticaretin daha ucuz ve daha güvenli olmasını sağlayan deniz yolu taşımacılığı ile birlikte ‘Gemi’ hukuki bir varlık olarak kabul edilmiştir. Bu gelişmenin ışığında işletme olarak değerlendirilen gemi çalışanları, kaptanın, yolcuların, taşınan yükün güveliğinin korunması ve tüm eylem ve faaliyetlerin bir kural bütünlüğü içerisinde değerlendirilmesinin zorunlu kılınması denizcilik hukukunu meydana getirmiştir. 

Devlet tarafından deniz kaynaklarının kullanımı, deniz işletmeciliği, su yolları ile ilgili alanda çalışanların haklarının korunması, taşınan tüm yüklerin korunması ve denetlenmesi, deniz yolu taşımacılığı ile ilgili oluşabilecek tüm ulusal, uluslar arası sorunları çözümü için denizcilik hukuku ortaya çıkmış ve deniz hukuku alanında çeşitli çalışmalar gündeme gelmiştir. 

Deniz Hukuku Nasıl İşler?

Deniz hukuku, Deniz Kamu Hukuku ve Deniz Özel Hukuku olmak üzere iki şekilde karşımıza çıkmaktadır. 

Deniz kamu hukuku, deniz idare hukuku, deniz ceza hukuku, deniz sosyal hukuku olarak kendi içerisinde üç ana başlıkta toplanmaktadır. Deniz özel hukuku ise deniz hususi hukuku ve deniz ticaret hukuku olmak üzere iki başlıkta incelenmektedir. 

Kamu ve özel olmak üzere iki alanda faaliyet gösteren deniz hukuku, kanunda yer verilen maddeler gereği devletlerin, kişilerin, taşınan yükün haklarının oluşturulması, kişiler ya da devletler arasında çıkan ticari anlaşmazlıklar ve deniz yolu taşımacılığı ile ilgili iş akdi gibi tüm deniz yolları ile ilgili olumsuzların değerlendirilmesi için oluşturtulmuş bir hukuk sistemidir. 

Deniz hukuku, kaptan ve gemi adamlarının iş sözleşmelerin doğan tazminat, işçilerin alacaklarının tahsili, gemi tutanakları, tutuklu geminin kurtarılması, taşınan yükün hasarı, ziyanı, kaybı, gemi sicilinde tescil ve sicilden terkin, yardım ve kurtarma, deniz hukukunu konu alan muhtelif alacaklar, ihtilaf halinde iken tatbik edilmesi gereken hukukun belirlenmesi, charter parti hazırlanması, gemi üzerindeki ipotekler, kısaca deniz hukuku ile ilgili tüm konulardaki sorunların çözümüne odaklanarak ilerleyen bir hukuk sistemi olarak işlemektedir. 

Deniz Hukuku Temel İlkeleri Nelerdir?

Deniz hukukunun temel ilkeleri;

  • Eşit uzaklık
  • Hakkaniyet

Eşit uzaklık ilkesi ile deniz sınırının, bahsi geçen ülkelerin kıyıları ile eşit uzaklıkların tespiti için, en yakın noktaların birleştiği hattır. Özel durumlar haricinde ve ülkeler arasında daha önceden yapılmış bir anlaşmanın varlığının olmaması durumlarında bu eşitlik ilkesine bağlı kalınarak denizcilik hukukunda hareket edilmektedir. 

Hakkaniyet ilkesi ile yapılmaya çalışılan şey aslında, ülkeler için oluşmuş coğrafi olumsuzlukları ortadan kaldırılarak sınırların belirlenmesine yönelik yapılmış bir çalışmadır.

 

Deniz Hukuku İle İlgili Kapsamlar Nelerdir?

  1. Uluslararası ticari görüşmeler,
  2. Hasar değerlendirme, tespit ve inceleme,
  3. Yüke, yük sahibine ve yükü taşıyana karşı sorumluluklar,
  4. Kaptan, personel ve donatan arasındaki sorumluluklar,
  5. Gemi bağlama ile ilgili mağduriyetler,
  6. Personellerin yaşayabileceği mağduriyetler,
  7. Sigorta ile ilgili tüm durumlar,
  8. Kusur, görevi kötüye kullanma, ihmal, görev ihlalleri,
  9. Zarar ve kaza ile ilgili sorumluluklardan doğan tüm konular deniz hukukunun kapsamına girmektedir.

Deniz hukuku hangi kanun kapsamındadır?

Deniz hukukunun temel ilkeleri Türk Ticaret Kanunu kapsamında ele alınmakta olup uluslarası anlaşma ve teamüller de deniz hukukunun kaynakları arasında yer alır.

Deniz hukukunda CIF kısaltmasının anlamı nedir?

CIF’in açılımı “Cost, Insurance and Freight” olup malın bedelinin, sigortanın ve navlun masrafının satıcıya ait olduğu teslim biçimine verilen kısaltmadır.

FOB teslim ifadesinin açılımı nedir?

FOB kısaltması “Free on Board” teriminden türetilmiştir. Malın tedarikçisinin, satım konusu malı geminin güvertesine taşınmasına dair masrafları yüklenmesini ifade eder.

 

 

Yorum yapın

Danışmanlığınızı planlamak için bizimle iletişime geçin.

Jet Hukuk Bürosu
Mecidiyeköy
İstanbul