Basın hukuku nedir?

Bu hukuk dalı basının hürlüğünü ve bu özgürlüğün kullanımını düzenleyen hukuk dalıdır. Gazete, dergi gibi basılı eserler ile kitap ve broşürler medya yoluyla bireysel hakları ihlal edebilir. Günümüzde internet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte medya günlük hayatın daha fazlasını işgal etmeye başlamıştır. Ancak, kişilik haklarına zarar verebilecek haberlerin medya aracılığıyla gerçekleşmesi, haber medyası yasalarının gelişmesine ve tartışmaların artmasına neden olmuştur. Bireysel haklar Basın ve Medya Yasası ile korunmaktadır. Haber alma özgürlüğü, haber medyası şirketlerinin idari yapısı ve haber medyası vasıtasıyla işlenen suçlar nitelikleri itibariyle kamu hukuku alanına girerken, haber medyasının sözleşme ilişkisinden doğan tazminat sorumluluğu, haber medyasının hukuka aykırı fiillerinden doğan tazminat sorumluluğu yer almaktadır.  

Basın Hukuku Nasıl İşler?  

Basının görevi, kamuoyunu ilgilendiren veya ilgilendirmesi gereken tüm olaylar hakkında gerçek ve nesnel bir şekilde kamuoyunu aydınlatmak, çeşitli konularda kamuoyunu bilgilendirecek tartışmalar yapmak, doğru ve gerçeğe uygun bilgilerle donatmaktır. Basın hukuku işleyişi sosyal ve politik form bilgisi, yöneticileri eleştirme ve uyarma, bireyleri eleştirme ve uyarma, toplumsal ve beşerî sorunlar konusunda farkındalık yaratma kavramlarına göre şekillenmektedir. Bu görevin doğası gereği basına Anayasa ve basın kanununda ayrıcalıklı bir statü verilmiş ve basının genel olarak özgür olduğu kabul edilmiştir. Basın, yayınlarında, Anayasa’nın Temel Hak ve Özgürlükler bölümünde yer alan, Medeni Kanun ve özel kanunlarda güvence altına alınan kişilerin haklarına saygı göstermeli, saldırı olarak nitelendirilebilecek davranış ve eylemlerden uzak durulmalıdır. Aksi durumlarda basın hukuku devreye girecektir.  

Basın Hukuku Temel İlkeleri Nelerdir?  

Basın hukuku temel ilkeleri; demokratik ve hukuka uygun bir toplumun vazgeçilmez ve devredilemez değerleri, hukukun ve uygulamanın temel kaynağı olup, herkes tarafından bilinmelidir. Ancak, bu ilke ve ilkelerin güvence altına aldığı hak ve özgürlükler; kamu ve özel çıkarların dengelenmesinde karşılıklı olarak kısıtlanabilir. Bu sınırlamalar Anayasa’nın ruhuna ve sözüne, demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine, ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. Türkiye Cumhuriyeti basın hukuku kurallarını bu ilke ve esaslara göre düzenlemek ve uygulamak zorundadır. Herkes; düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim ve sair surette açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Basın hukuku aynı zamanda ifade özgürlüğü, basın, bilim ve sanat özgürlüğünü de içerir. Demokratik hukuk toplumunun ayrılmaz bir unsuru olan basın özgürlüğü, her türlü baskı ve zorlamadan korunmalı, basın özgürlüğünün bireysel veya toplu olarak kullanılmasının yolları açık kalmalıdır.  

Basın Hukukunun Özellikleri Nelerdir?  

3984 sayılı olan Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Kanunu, tüm görsel-işitsel medyanın sorumluluk rejimini, hukuki ve mali yapısını düzenlemektedir. Basın ve Medya Kanunu, kapsayıcı bir ifade olarak, kitle iletişim araçlarının yayın faaliyetlerini düzenleyen tüm kuralın ve faaliyeti yürütecek aday kuruluş olarak yapılanmanın adıdır. Bu bağlamda basın ve medya hukuku, kitle iletişim ve sektörel kuralları içermektedir. Basın ve Medya Kanunu, daha önce de belirtildiği gibi, hem haber alma özgürlüğü, medya şirketleri ile yürütme organı arasındaki ilişki gibi kamu hukuku kurallarını hem de medya yoluyla işlenen suçları ve medyaya özgü gibi özel hukuk kurallarını içermektedir. Medya sektöründeki eylemlerden kaynaklanan sözleşme ilişkisi ve sorumluluk, basın hukuku açısından önemli bir kavramdır. Haber Medya Yasası uyarınca herkesin yanıt verme ve düzeltme yapma hakkı vardır. Gazetelerin, haber ajanslarının ve bu Kanunda belirtilen düzenli olarak yayınlanan diğer basılı yayınların yayınlarına mevkude denilmektedir. Anayasa’nın 32. maddesine göre cevap hakkı vardır.   

Radyo Televizyon Üst Kurulu yetkililerini kim seçer?

RTÜK üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nca belirlenir.

Televizyon ve radyo yayınlarına RTÜK tarafından hangi cezalar verilebilir?

Program durdurma cezası, uyarı cezası, idari para cezası şeklinde sınıflandırmak mümkündür.

RTÜK tarafından verilen cezaya karşı nereye başvurulur?

İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri kapsamında idare mahkemesine başvurulabilecektir.

 

Yorum yapın

Danışmanlığınızı planlamak için bizimle iletişime geçin.

Jet Hukuk Bürosu
Mecidiyeköy
İstanbul