Bankacılık Hukuku Nedir?

Bankaların üçüncü kişilerle olan tüm münasebetini denetleyen ve ilişkilerini düzenleyen hukuk türüne bankacılık hukuku denmektedir. Bankacılık hukukunu banka hukuku ve bankacılık işlemleri hukuku olarak iki ayrı bölümde esas almak konuyu daha iyi anlamak adına yardımcı olacaktır. Banka hukuku genel olarak bir banka kurumunun ilk kuruluş evresinden kapanma evresine gelene kadar tüm evreleri düzenleyen sistemler bütünü olmaktadır. Bankacılık işlemleri ise bankada yapılan her bir işlemin kurallarını belirleyen sistemlerdir. Bankacılık işlerimi hukukunda genel olarak esas alınan konu banka sözleşmeleridir.
Bankalar en kısa tanımı ile müşterilerden topladığı mevduatı, ihtiyacı olan kurum ve kişilere kredi olarak dağıtan ve bu işlemleri yaparken çeşitli ürünlerden yararlanan ticari işletmelerdir. Bankalar tüm bu işlemleri yerine getirirken işlemlerden aldığı faiz ve komisyon gelirleri ile kar elde etmektedir. Bankların kuruluş aşamasından, işleyiş aşamasına kadar olan süreçleri çok çeşitli konuları içerdiğinden bağlı bulunduğu hukuk kuralları da geniş çerçevede ele alınmaktadır.

Bankacılık Hukuku Dayanak Noktaları

Bankacılık ile ilgili olan hukuki düzenlemeler tek bir kaynağa bağlı olarak belirlenmemektedir. Banka hukukunu oluşturan kaynaklar ilk olarak kanunlar olarak Bankacılık Mevzuatı ile alakalı olarak tüm düzenlemeyi yerine getiren kuralları belirlemektedirler. Bu kanunların dayanak noktası Ticaret Hukuku, Borçlar Hukuku, Kıymetli Evrak Hukuku, İcra ve İflas Hukuku kurallarını belirleyen kanunlar ve Medeni Hukuk olmaktadır. Bankacılık Kanunu içerisinde bu sayılan türlerin yeterli gelmemesi durumunda genel hükümler uygulanmaktadır.
Bankacılık hukukun bağlı olduğu kurallar silsilesinin diğer dayanak noktasını ise bankacılık kanunu ışığında çıkartılmış tebliğ ve yönetmelikler belirlemektedir. Bankacılık işlemlerini konu alan bu düzenlemelere ilişkin dayanak noktası ise Merkez Bankası ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme kurumu olmaktadır. Bu kurumlar tarafından yayınlanan tebliğ ve yönetmelikler bankaların uyması gereken kuralları belirleyen önemli ve bağlayıcı nitelikte kurallar bütününü oluşturmaktadır.

Bankacılık Hukuku Temel İlkeleri

Bankacılık hukukunun temel esasını bankaların mevduat topladıkları tasarruf sahiplerinin temel hak ve çıkarlarını korumak, mali ve finansal piyasalarda güven ve istikrar sağlayıcı faaliyetlerde bulunulmasını düzenlemek, ekonomik büyüme için kredi sisteminin efektif bir şekilde işlerliğini sağlamaktır. Bu açıdan düşünüldüğünde bankaların tutumları bir ülkedeki tüm ekonomik sistemi yakından ilgilendirmektedir. Bu nedenle sistemin doğru bir şekilde işleyişini sağlamak için bankalar konulan kural ve hukuk sistemi ile yakından denetlenen kurumlardır.

Bankacılık Hukuku Kapsam Alanı

Ülkemizde kurulmuş mevduat bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları, katılım bankaları, ülkemizde kurulmuş olmasa dahi burada şubesi bulunan bankalar Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye Bankalar Birliği, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ve bu kurumların yaptığı tüm işlemler kanun hükümleri içerisinde değerlendirilmektedir. Bankaların faaliyet alanları, kuruluş ve şube açma işlemlerine ilişkin tüm kural ve kaideler, banka kurucu ortaklarında aranan özelliklerle ilgili konular, merkezi ülke dışında bulunan bankaların ülkemizde açacağı şubelere ilişkin esaslar, bankanın kuruluş izninin iptaline ilişkin şartlar, ülke dışı faaliyetlerin kapsamı, ana sözleşme ile ilgili yapılabilecek değişikliklere ilişkin maddeler, sermaye artışı ile ilgili hususlar, kurumsal yönetim ilkeleri, kredi verme ve risk grupları, karşılıklar, kredi sınırları, mevduat toplamayla ilgili tüm hükümler ve buna benzer bankacılık işlemlerini ilgilendiren tüm konular hukuk kapsamında değerlendirilmektedir.
Günümüzde yürürlükte olan bankacılık kanunu on beş kısımdan oluşmaktadır. Bu kısımlarda bankacılığı ilgilendiren tüm tanım ve işlemler kayıt altına alınmakta olup ayrıntılı bir şekilde maddelendirilmiştir. Ülkemizde pek çok kez değişiklik yapılan bankacılık kanununun ilk çıkarılma tarihi 1936 tarihine dayansa da halen yürürlükte bulunan kanun 2005 yılında imzalanarak uygulamaya konulmuştur.

Bankacılık Hukuku özel hukuk mudur, kamu hukuku mudur?

Bankacılık hukuku ihtiva ettiği özellikleri kapsamında karma hukuk dallarından değerlendirilmekte olup özel ve kamu hukuku alanlarının kapsamında bulunur.

Banka işlemlerinde uygunsuz durumla karşılaşıldığında hangi kuruma başvurulur?

Başta BDDK olmak üzere CİMER gibi düzenleyici ve denetleyici kurumların sayfalarında şikayet bölümleri bulunmaktadır.

Bankaya maddi veya manevi tazminat davası açılabilir mi?

Bankalar Medeni Hukuk kapsamında tüzel kişilik sahibi olduklarından durumun özelliğine koşullar oluştuğunda göre hem maddi hem de manevi tazminat davası açılması mümkündür.

Banka çalışanının kişisel veri ihlalinde kimlerin sorumluluğuna gidilebilir?

Bankalar ile paylaşılan bilgilerden TC kimlik numarasından cep telefonu numarasına kadar ve daha fazlası kişisel veri niteliğinde olup müşteri sırrı olarak bilgilerin muhafazası ilgili bankanın sorumluluğundadır. Verilerin yasal koşullar sağlanamadan üçüncü kişiler ile usulsüz olarak paylaşılması halinde hem ilgili personelin hem de bankanın ayrı ayrı sorumluluklarına gidilebilecektir.

 

 

Yorum yapın

Danışmanlığınızı planlamak için bizimle iletişime geçin.

Jet Hukuk Bürosu
Mecidiyeköy
İstanbul