Anayasa Hukuku Nedir?

Anayasa hukuku, devletin genel yapısını, şeklinin organlarının görev ve yetkililerini, tüm bu organların birbirleri ile olan ilişkilerini, vatandaşların temel hak ve özgürlüklerini düzenlemek adına oluşturulan bir hukuk dalı olarak karşımıza çıkmaktadır. Mevzu Anayasa hukukunun 1982 senesinde ilk temelleri atılmış Türkiye Cumhuriyeti Anayasasından almaktadır.
Anayasa hukuku, hukuk normunu incelemek için oluşturulmuştur. Anayasa bir devletin siyasi yapısını, yönetilme tarzını, kişilerin temel hak ve özgürlüklerini düzenlemek için kurulan en temel hukuki norm olarak bilinmektedir. En üst seviyedeki hukuk normudur.
Anayasa hukuku da anayasayı incelemekle görevlidir. Anayasadaki hukuk normlarını, kişilerin temel hak ve özgürlüklerini, devlerin temel ilkelerini inceleyerek siyasal yönetim sistemlerini incelemekle görevlidir.

Anayasa Hukuku Nedir?

Anayasa hukuku, bir devletin kuruluşu ile beraber işleyişini, iktidarını ve onun yönetim birimlerini, yönetim karşısında insanların hak ve özgürlüklerini ele alan ve değerlendiren kamu hukuk dalları arasında yer almaktadır.
Bu kamu hukukun temel odak noktası devlettir. Siyasal ve hukuksal bağlamda çok geniş bir inceleme kapsamına sahiptir. Mevcut olan anayasadaki ilke ve kuralların açıklanması ile kısıtlanamaz veya bununla sınırlandırılamazlar.
Anayasa hukuku ülkenin sahip olduğu temel anayasa ile çevreleniyor gibi algılansa da bazı zaman bu çerçevenin dışına çıktığı durumlar da olabilir. Bir hukuk devletinde anayasa mahkemesi ile beraber Danıştay tarafından verilen karalar yine anayasa hukuku kapsamında değerlendirilir.

Anayasa Hukuku Nasıl İşler?

Anayasa hukukun işleyişi bir davanın Anayasa hukukun içerisinde yer alan tanımlar ile alakalı olması ile başlar. Burada kast edilen devletlerin içerisinde yaşayan kişilerin temel hak ve özgürlüklerini ihlal eden bir durum olması, yönetim birimlerinin anayasa hukuku ihlal eden işleyişlerde olması, devletin bütünlüğüne zarar verecek işlemlerin olması ile kapsamındaki olayları çözüme kavuşturmak için çalışmalarına yön vermektedir. Bu davalar oldukça önemli olduğundan detaylı ve titiz çalışmalar gerektirmektedir.

Anayasa Hukuku Temel İlkeleri Nelerdir?

Anayasa hukuku 2709 sayılı kanun ile düzenleniştir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası bir başlangıç ile 7 kısımdan oluşmakta olup bu kısımlar;
1.aşama “Genel esaslar” olarak nitelendirilmektedir.
2.aşama “Temel haklar ve ödevler” ‘dır.
3.aşama “Cumhuriyetin temel organları” maddelerinden oluşmaktadır.
4.aşama “Mali ve ekonomik hükümler” maddeleri,
5.aşama “Çeşitli hükümler”
6.aşama “Geçici hükümler”
7.aşama “Son hükümler” olarak değerlendirilmektedir.

Anayasa hukuku temel ilkeleri nelerdir diye araştırmalar yapan insanlar burada bazı ilkeler olduğunu görecektir. Bunlar arasında bazılarını açıklamak gerekir ise;
“İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi” ilgili hukuk içerisinde en vazgeçilmez kuralları ve en temel ilkeleri arasında yer almaktadır. İnsan hakları, insanların salt insan olmaları sıfatıyla doğuştan sahip oldukları dokunulamaz, başkasına devredilemez ve asla vazgeçilemez hak ve özgürlükleri betimlemek için kullanılır. “İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi” ile kanunlar önünde tüm bireylerin eşit, farksız olması kast edilmektedir.
Bir diğer ilke ise “Atatürk milliyetçiliğine bağlı devlet ilkesi” de Atatürk milliyetçiliğinin tanımı esas olmaktadır. Buna göre “ırk, dil, din ayrımı yapılmaksızın Türk vatan ve milletin bölünmez bir bütün olduğu Türk devletine vatandaşlık bağı ile olan tüm bireylerin Türk vatandaşı sayılması gerektiği inancını esas alır.
“Demokratik devlet ilkesi” de vazgeçilmez ilkeler arasında yerini almaktadır. Buna göre demokratik devlet, halkın devlet yönetimine katılması esasına da benimsemiş olan devlet ilkesini kast etmektedir. Demokratiklik ilkesi gereği devletin tüm organları doğrudan ya da dolaylı olarak seçimle oluşturulacağı kuralını kanun yapıcılara ve uyması gerekenlere hatırlatmaktadır.
Bunun haricinde Anayasa hukukun diğer temel ilkeleri;
Laik devlet ilkesi
Sosyal devlet ilkesi
Hukuk devleti ilkesi
Gibi ilkeler bulunmaktır. Her bir ilke kendi içerisinde belirli tanımlar ile çerçevelenmiştir. Bu ilkeler anayasanın vazgeçilmez ilkeleri olduğundan bilinmesi oldukça önemlidir. Anayasa hukuku bir kamu hukuku olduğundan ve en önemli en üst hukuk dalı olduğundan burada işlenen davalar için Anayasa Mahkemesince görülmektedir.

Anayasa değişikliği için kaç milletvekili gerekir?

TBMM’yi oluşturan milletvekillerinin 1/3’ünün yazı ile teklifi gerekmekte olup rakamsal olarak 200 milletvekili gerekmektedir.

Anayasa mahkemesinde yargılanan milletvekilinin mebus sıfatı düşer mi?

Yargılanmak mebus sıfatına halel getirmeyecek olup milletvekilliğine engel teşkil eden bir hükmün kesinleşmesi ile vekillik kendiliğinden düşer.

Anayasa değişikliklerinde şekle uyulmaması sebebi ile iptal davası kaç gün içinde açılabilir?

Anayasa değişikliklerinde şekle uyulmaması sebebi ile iptal davası on gün içinde açılmalıdır.

 

 

Yorum yapın

Danışmanlığınızı planlamak için bizimle iletişime geçin.

Jet Hukuk Bürosu
Mecidiyeköy
İstanbul